Deze website gebruikt cookies. Cookies zijn kleine tekstbestanden die we op uw computer plaatsen om uw gebruiksgemak op onze website te verbeteren. We gebruiken sessie cookies en permanente cookies. Dat doen we om uw voorkeurinstellingen te onthouden en om te weten dat u akkoord ging met het gebruik van cookies. Derden op onze website gebruiken mogelijk ook tracking en nog andere cookies. Klik hier voor ons volledig cookiebeleid en meer info over cookies.
Ik ga akkoord met cookies

Algemeen

Klimaat

Oudere artikelen

De Belgische sociale zekerheid revisited

Deel 2 : Brainstormen over een andere sociale zekerheid

Een tijd geleden was ik met wat kapitalisten aan het discussieren ergens op de sociale media. Ik bedoel niet met schatrijke vrienden want die heb ik niet echt maar met voorstanders van het kapitalisme en waar ik mezelf ook bij reken. Een echt kapitalist is uiteraard volledig tegen elke vorm van sociale zekerheid. Ik onderschrijf dat ideaal maar dan wel als een ideaal en streefdoel en politici moeten toch in de eerste plaats uitgaan van de realiteit. En die realiteit is nu eenmaal dat er altijd mensen zullen zijn die nalaten om vooruit te kijken en bvb. voor hun pensioen te sparen. Ik kreeg mijn discussiepartners zover om dit feit te erkennen en we kwamen tot een soort van compromis. Dat compromis bestond eruit dat men eigenlijk verplicht zou worden om voor een minimum bedrag op een eigen geblokkeerde rekening aan pensioensparen te doen. Die blokkering zou dan worden opgeheven de dag dat men 65 werd. Dat idee is bij mij blijven hangen als een soort van basismodel en ik heb het verder uitgebroed tot een socialezekerheidsmodel dat op zo n verplicht minimum sparen gebaseerd zou zijn.

Stel nu dat je een goedbetaalde bediende bent die 3000 euro netto per maand verdient. Aan de RSZ betaal je 800 euro per maand maar daar krijg je 500 euro van terug, maar dit wel in de vorm van elektronische cheques. Laten we ze sociocheques noemen. Deze sociocheques zijn onbeperkt in de tijd bruikbaar en je kan ze dus sparen. Je krijgt een kaartje opgestuurd van de RSZ dat eruit ziet als een bankkaart en met een code. Eigenlijk een beetje vergelijkbaar met een sodexokaart voor elektronische maaltijdcheques. De sociocheques zijn dus geen harde valuta maar een volmacht die je toegang geeft tot die valuta. Online of in een bankautomaat kan je op je account inloggen, je pincode veranderen, je saldo consulteren en overschrijvingen doen. Je kan met die kaart ook betalen in de winkel (niet enkel voor eten zoals bij maaltijdcheques). Maar aangezien je 3000 euro netto per maand hebt ga je dit wellicht niet steeds opgebruiken en zodoende spaar je dan voor jezelf een reserve op voor minder goede tijden (ouderdom, ziekte, werkloosheid ... ). Eigenlijk is er een centrale RSZ-rekening waar alle bijdragen op komen en iedereen ontvangt daar maandelijks een volmacht op ter waarde van 500 euro. De 300 euro die je niet terugkrijgt wordt gebruikt voor de 500 euro basis van degenen die op dat moment niet actief zijn wegens ouderdom, ziekte, werkloosheid enz.

Een pas afgestudeerde jongeman dan bvb., die nog aan zijn loopbaan moet beginnen en wat moeilijk van start geraakt heeft zodoende dus ook een basis van 500 euro per maand maar anderzijds ook niks meer. Het bedrag van 500 euro blijft echter laag genoeg om hem te prikkelen om initiatief te nemen en dit zonder dure en nutteloze interventies van RVA/VDAB op kosten van de actieven. Na een paar maanden vindt de afgestudeerde jongere dan toch werk en ontvangt een loon van 2000 euro netto. Van die 2000 euro moet hij dan echter nu hij werkt ook 800 euro aan de RSZ betalen, maar krijgt daar ook weer 500 euro van terug. Hij betaalt nu dus ook 300 euro aan andere niet actieven, gepensioneerden, werklozen, zieken. Nu is het zijn beurt om sociaal te zijn. Laat deze persoon nu elke maand 100 euro overlaten op zijn sociochequeaccount en daar zo dan na 8 maanden een overschot hebben opgebouwd van 800 euro. Dan wordt hij weer even werkloos. Het duurt vier maanden om weer opnieuw werk te vinden maar gedurende die vier maanden kan hij wel 200 euro bovenop zijn onvoorwaardelijke 500 euro aanspreken. Dan vindt hij weer opnieuw werk en verdient nu 2500 euro netto. Hij zorgt er ditmaal voor dat hij vanaf nu 300 euro per maand overhoudt op zijn sociochequerekening en bouwt per maand dus 300 euro reserve op. Hij blijft werken tot aan zijn pensioen en heeft tegen dan een alleraardigst extraatje opgebouwd. Genoeg voor een redelijk pensioen bovenop zijn basisinkomen dat hij dan als inactieve gepensioneerde ook gewoon verder zal blijven ontvangen.

Weer een ander doet alles op van zijn loon tijdens zijn loopbaan en maakt ook nog eens altijd al zijn elektronische sociocheques op. Pech dan wat een riant pensioen betreft maar het basisinkomen blijft hij hoe dan ook toch zeker behouden. Deze persoon zal derhalve niet dakloos worden, geen honger hebben en heeft tenslotte tijdens zijn actieve jaren 300 euro voor anderen afgedragen en dus niet onredelijk om op zijn oude dag iets terug te ontvangen van de 300 euro van mensen die dan werken.

Uiteraard zal het basisinkomen 65+ een wat hoger bedrag moeten worden. Dus graag nog even niet blindstaren a.u.b. op het bedrag dat ik in het voorbeeld gebruik maar het basisidee zal hoop ik wel duidelijk gemaakt zijn. Simpel, transparant. Iedereen hetzelfde bedrag. De SZ bouwt ook een buffer op van de cheques die niet onmiddelijk verzilverd worden en dat gegeven heeft nog tal van andere voordelen tegenover het huidige financiele zwarte gat dat alles opzuigt. Niemand valt ooit volledig zonder inkomen maar anderzijds blijft het basisinkomen wel spartaans genoeg om nog voldoende te prikkelen tot activiteit. Men kan ook zelf kiezen hoeveel men spaart (of liever overhoudt) maar men wordt wel tot een minimum sparen gedwongen. Dankzij het impliciete activerende karakter van zo'n stelsel zal het aantal inactieven dalen en waardoor vervolgens ook de solidariteitsbijdragen van de actieven kunnen dalen. Door de eenvoud van deze onvoorwaardelijke SZ kan nagenoeg alles ook volautomatisch gaan waardoor die dure diensten uit het schema bovenaan deel 1 danig kunnen worden afgeslankt.

Het systeem van elektronische sociocheques zou er bovendien op neerkomen dat de SZ uit sociaal oogmerk voor een deel hetzelfde gaat doen als wat banken nu ook al doen. En er zitten nog wat voordelen aan verbonden. Zo kan één en ander bvb. zo geregeld worden dat de sociocheques enkel in onze eigen economie uitgegeven kunnen worden ( zoals nu ook reeds het geval is met maaltijdcheques trouwens). We kunnen de zaken ook zo regelen dat de sociocheques niet gebruikt kunnen worden om te gokken of eventueel zelfs om tabak of alcohol te kopen. Net zoals maaltijdcheques kunnen zij bovendien ook niet uit de muur gehaald worden in cash. Het gaat om een volledig elektronisch betaalmiddel en er bvb. drugs mee kopen zal ook lastig worden. Belangrijk gegeven is ook dat de SZ een niet onaanzienlijke buffer opbouwt in de cheques die niet onmiddelijk worden verzilverd maar worden opgespaard. De burger krijgt eigenlijk enkel een volmacht op een bepaald kapitaal op een centrale rekening maar de valuta die die volmacht dekt blijft op die rekening staan tot deze effectief ergens wordt uitgegeven. Deze buffer moet uiteraard geïnvesteerd worden in risicoloze beleggingen om te anticiperen op inflatie. Om te beveiligen tegen bvb een crash van de euro kan een deel in goud en vreemde valuta omgezet worden. Wat ook nog mogelijk is is om er burgers sociale leningen uit te geven voor de aankoop van een eerste huis bvb. Dit is wel degelijk risicoloos want het huis kan bij niet terugbetaling steeds aangeslagen en verkocht worden. Er zijn nog tal van mogelijkheden en het basisinkomenfonds kan in latere instantie zelfs een instrumentale hefboom worden om andere overheidsfinanciën ook terug gezond te gaan maken. Men kan bvb. aan staatsschuldsanering gaan doen. D.w.z. dat de staat eigenlijk gaat lenen aan zichzelf aan een interessantere rentevoet ( Vooral voor oudere leningen met een hoge rentevoet). Een bepaalde staatsschuld zou dan in één keer afgelost worden vanuit het basisinkomenfonds en vervolgens daaraan terugbetaald in plaats van aan de externe woeker plegende schuldeiser. Anderzijds schuilt net hierin ook een vette adder onder het gras natuurlijk. Het spreekt vanzelf dat de overheid ook beperkt en bewaakt moet worden hierin en wettelijk of zelfs grondwettelijk zal moeten worden vastgelegd wat ze met deze gelden precies kan doen en wat zeker niet.

Het verschil met het Vivant basisinkomen en andere linkse modellen

"Genieten van het leven is ons uitgangspunt" lees ik op de Vivant-site. Mja daar is natuurlijk op zich niks verkeerd aan maar ik zie de zaken toch zo niet in die links populistische termen. Het is de taak van de staat helemaal niet om in genot te voorzien. Dat behoort tot het privéterrein van de burger waar de staat van weg moet blijven. Mijn kijk op sociale zekerheid is zoals ik eerder uitlegde in hoofdzaak een sociale correctie die slechts noodzakelijk gemaakt wordt door globalisten eerst toe te laten om zaken scheef te trekken. Het basisinkomen zoals ik het zie wil eigenlijk een tussenstap zijn tussen ons huidige sociaal stelsel en zo weinig mogelijk nood aan een sociaal stelsel. Eigenlijk is het een plan om de sociale zekerheid grotendeels af te bouwen maar op een geleidelijke en gefaseerde, weldoordachte, pragmatische, humane en transparante manier. We transformeren de huidige janboel eerst naar iets eenvoudigs, hanteerbaars en universeels en met één enkele parameter, zijnde het basisinkomen. Die basisinkomen parameter wordt dan een centrale parameter zoals we nu bvb ook zoiets kennen als de index. Indien dan vervolgens bvb. zou blijken dat teveel mensen op zeker ogenblik te inactief worden dan kan het basisinkomen verlaagd worden. Indien sociale nood rijzend is kan het basisinkomen verhoogd worden. Een hoog basisinkomen wordt zo dan ook meteen een indicatief teken aan de wand voor globalistische of andere ontsporing, terwijl een laag basisinkomen aangeeft dat we goed bezig zijn en dat iedereen volop kansen heeft zoals het behoort te zijn in een echt kapitalistisch bestel en dat er dus niet enkel is voor de groten.

De begroting van het Vivant basisinkomen klopt bovendien niet. Eigenlijk komt het erop neer dat Vivant de actieven eerst zichzelf een basisinkomen laat betalen door een deel van hun loon een andere naam te geven en dat klinkt misschien onaardig maar daar zit het probleem niet want niemand verliest er echt iets bij zo'n naamsverandering en mijn voorstel is wat dit betreft eigenlijk ook een variant hierop.

In totaal begroot Vivant de kost van haar basisinkomen op 109 miljard per jaar. Maar omdat de actieven hun eigen basisinkomen financieren blijft er, aldus Vivant, daarna nog 68 miljard over om te financieren voor een basisinkomen voor de niet actieven en aldus Vivant geeft de overheid nu 73 miljard uit aan uitkeringen en dus is er nog 5 miljard over. Sorry mijnheer Duchâtelet maar deze redenering klopt echt niet.

In 2015 bvb. gaf de overheid net geen 20 miljard ( van die 73 miljard) uit aan gezondheidszorg en nog eens 23.5 miljard van die 73 miljard aan de pensioenen (Bron). En wanneer Vivant 68 van de 73 miljard gaat gebruiken om een basisinkomen uit te keren aan de inactieven dan is er nog maar 5 miljard over om die ziektekosten én de hogere pensioenen te financieren en dat gaat dus echt niet lukken.

Het basisinkomen is geen nieuw idee en er werden al een paar niet zo erg overtuigende experimenten mee op poten gezet. Naar mijn mening heeft links dit idee eigenlijk al meteen een slechte naam meegegeven als zijnde een soort van hangmat 2.0. en die alle motivatie om nog te werken volledig zal wegnemen. Indien u verder leest dan zal u zien dat mijn eerder rechtse opzet in ieder geval een totaal andere uitkomst beoogt.

Probleem is natuurlijk dat we momenteel vast zitten in dat gedrocht dat we nu hebben geërfd. En de overgang van het ene naar het andere zal geen eenvoudig karwei zijn. Anderzijds hebben we niks te verliezen omdat we zeker kunnen zijn dat dat huidige debacle toch zal ontsporen. Ik zeg dat niet maar iedereen met enig verstand van macro-economie luidt toch al jarenlang die alarmbel. Het is dus niet echt een keuze volgens mij om op zoek te gaan naar andere mogelijke pistes. We kunnen de sociale zekerheid ook niet volledig zomaar onmiddellijk afschaffen want er is nog zoiets als mensenrechten en anderzijds is het huidige model onmogelijk nog terug gezond te krijgen. Men houdt ons dat al jaren voor en het wordt alleen maar erger en daarmee is volgens mij dan ook bewezen dat het gewoon niet kan en dat er iets structureels fout zit aan ons huidig sociaalzekerheidsstelsel.

Wellicht zal tijdens zo'n overgang naar een totaal ander stelsel hier en daar wat wrevel en ongenoegen kunnen ontstaan en zal de burger geduld moeten worden gevraagd tot alles optimaal op punt staat. Maar als we nu niks doen zal er vrees ik nog veel meer chaos en ongenoegen ontstaan. Hoe de overgang van het oude model naar het nieuwe precies in zijn werk zou kunnen gaan werk ik verder uit in deel 4. Maar eerst gaat het in deel 3 over maatregelen die de levenskost structureel kunnen verlagen en er zo voor kunnen zorgen dat het basisinkomen meteen zo laag mogelijk kan worden gehouden. Ik zoek daarmee ook naar wegen om het haalbaar te maken want moesten we op basis van onze huidige levenskost een basisinkomen willen invoeren dat louter de noodzakelijke basiskosten kan dekken dan zou dit al onmiddellijk meer dan 1000 euro of wat moeten gaan bedragen. Zo ziek heeft het oude stelsel onze economie nu immers al gemaakt.

De Belgische sociale zekerheid revisited - deel 3

Thierry J Wlazlak

Laatst bijgewerkt op 29/11/2019

Net wanneer u onlinedating had opgegeven ...

Afbeelding

Datinggala.com

Allerlei

Survivalisme

English

In de kijker