Deze website gebruikt cookies. Cookies zijn kleine tekstbestanden die we op uw computer plaatsen om uw gebruiksgemak op onze website te verbeteren. We gebruiken sessie cookies en permanente cookies. Dat doen we om uw voorkeurinstellingen te onthouden en om te weten dat u akkoord ging met het gebruik van cookies. Derden op onze website gebruiken mogelijk ook tracking en nog andere cookies. Klik hier voor ons volledig cookiebeleid en meer info over cookies.
Ik ga akkoord met cookies

Algemeen

Klimaat

Oudere artikelen

De Belgische sociale zekerheid revisited

Deel 2 : Een hervormde en onvoorwaardelijke sociale zekerheid

Een tijd geleden was ik met wat kapitalisten aan het discussieren ergens op de sociale media. Ik bedoel niet met schatrijke vrienden want die heb ik niet echt maar met voorstanders van het kapitalisme en waar ik mezelf ook bij reken. Een echt kapitalist is uiteraard volledig tegen elke vorm van sociale zekerheid. Ik onderschrijf dat ideaal maar dan wel als een ideaal en streefdoel en politici moeten toch in de eerste plaats uitgaan van de realiteit. En die realiteit is nu eenmaal dat er altijd mensen zullen zijn die nalaten om vooruit te kijken en bvb. voor hun pensioen te sparen. Ik wist mijn discussiepartners ertoe te bewegen dit feit te erkennen en we kwamen tot een soort van compromis. Dat compromis bestond eruit dat men eigenlijk verplicht zou worden om voor een minimum bedrag op een eigen geblokkeerde rekening aan pensioensparen te doen. Die blokkering zou dan worden opgeheven de dag dat men 65 werd. Dat idee is bij mij blijven hangen en ik heb het verder uitgebroed tot een socialezekerheidsmodel dat op zo n verplicht minimum sparen gebaseerd is.

Stel nu dat je een goedbetaalde bediende bent die 3000 euro netto per maand verdient. De lineaire RSZ bijdragen zoals we die nu kennen zijn afgeschaft. T.t.z je betaald een vast bedrag van 800 euro per maand aan de RSZ maar daar krijg je 500 euro van terug, maar dit wel in de vorm van elektronische cheques. Laten we ze sociocheques noemen. Deze sociocheques zijn onbeperkt in de tijd bruikbaar en je kan ze dus sparen. Je krijgt een kaartje opgestuurd van de RSZ dat eruit ziet als een bankkaart en met een code. Eigenlijk een beetje vergelijkbaar met een sodexokaart voor elektronische maaltijdcheques. De sociocheques zijn dus geen harde valuta maar een volmacht die je toegang geeft tot die valuta. Online of in een bankautomaat kan je op je account inloggen, je pincode veranderen, je saldo consulteren en overschrijvingen doen. Je kan met die kaart ook betalen in de winkel (niet enkel voor eten zoals bij maaltijdcheques). Maar aangezien je 3000 euro netto per maand hebt ga je dit wellicht niet steeds opgebruiken en zodoende spaar je dan voor jezelf een reserve op voor minder goede tijden. Eigenlijk is er een centrale RSZ-rekening waar alle bijdragen op komen en iedereen ontvangt daar maandelijks een volmacht op ter waarde van 500 euro. De 300 euro die meer betaald wordt door de actieven dient voor degenen die niet actief zijn wegens ouderdom, ziekte, werkloosheid enz.

Stel dat iemand anders nu nog nooit gewerkt heeft en bvb. net is afgestudeerd en wat moeilijk van start geraakt dan heeft hij die 500 euro per maand maar ook niks meer. Dit zal hem prikkelen om initiatief te nemen en dit zonder dure en nutteloze interventies van RVA/VDAB op kosten van de actieven. Na een paar maanden vindt die persoon dan toch werk en ontvangt een loon van 2000 euro netto. Van die 2000 euro moet hij dan echter nu hij werkt ook 800 euro aan de RSZ betalen, maar krijgt er ook weer 500 euro van terug. Hij betaalt nu dus ook 300 euro aan andere niet actieven, gepensioneerden, werklozen, zieken. Nu is het zijn beurt om sociaal te zijn. Laat deze persoon nu elke maand 100 euro overlaten op zijn sociochequeaccount en daar zo dan na 8 maanden een overschot hebben opgebouwd van 800 euro. Dan wordt hij weer even werkloos. Het duurt vier maanden om weer opnieuw werk te vinden maar gedurende die vier maanden kan hij wel 200 euro bovenop zijn onvoorwaardelijke 500 euro aanspreken. Dan vindt hij weer werk en heeft 2500 euro netto. Hij zorgt er nu voor dat hij nu 300 euro per maand overhoudt op zijn sociorekening en bouwt per maand dus 300 euro reserve op. Hij blijft nu werken tot aan zijn pensioen en heeft tegen dan een alleraardigst extraatje opgebouwd. Genoeg zelfs om tijdens zijn pensioen riant op hetzelfde niveau verder te kunnen blijven leven.

Een ander dan weer brast alles op van zijn loon tijdens zijn loopbaan en doet ook nog eens altijd al zijn elektronische sociocheques op. Pech dan maar 500 euro pensioen blijft hij wel houden. Hij zal niet dakloos worden, geen honger hebben en hij heeft tenslotte ook gans zijn leven 300 euro voor anderen afgedragen en dus niet onredelijk dat hij nu iets terugkrijgt van de 300 euro van mensen die nu werken.

Mja even niet blindstaren aub op de bedragen die ik in het voorbeeld gebruik maar het idee zal hoop ik wel duidelijk zijn. Simpel, transparant. Iedereen hetzelfde bedrag. De SZ bouwt ook een buffer op van de cheques die niet onmiddelijk verzilverd worden en dat gegeven heeft nog tal van andere voordelen. Niemand valt ooit volledig zonder inkomen maar anderzijds is het basisinkomen wel spartaans genoeg om te activeren. Men kan ook zelf kiezen hoeveel men spaart (overhoudt) maar men wordt wel tot een minimum sparen gedwongen. Dergelijk systeem zou activeren en het aantal inactieven zal dalen en waardoor de solidariteitsbijdrage van 300 euro dan ook weer kan dalen.

Door de eenvoud van deze onvoorwaardelijke SZ kan nagenoeg alles ook volautomatisch gaan en heel dat kluwen van dure diensten uit het schema bovenaan deel 1 kan dus worden opgedoekt.

Ik stel drie op leeftijd gebaseerde categorieën van basisinkomen voor. Bijvoorbeeld 200 euro voor -18 (kinderbijslag is nu 166 euro in Vlaanderen), 500 euro voor 18-60 en 800 euro voor 60+. Deze bedragen lijken laag maar ze gaan wel uit van een levenskost die vooraf aanzienlijk verlaagd werd door verlaging van de woonnormen en het wegvallen van de eerder besproken terugvloeiende kosten. Hoe dat precies in zijn werk zou gaan en nog een aantal maatregelen om de tewerkstelling te bevorderen kom ik later nog uitvoerig op terug.

Verder ga ik ervan uit dat zieken in het nieuwe stelsel geen hoger inkomen nodig hebben omdat de terugbetaling van medische kosten wel voorwaardelijk moet blijven en dus ook volledig los gekoppeld moet blijven van de basisinkomenwerking van de SZ. Wanneer iemand een rolstoel of bvb. thuiszorg nodig heeft moet dat m.a.w. niet bekostigd worden uit het basisinkomenfonds maar uit het ziekenfonds. Om diezelfde reden hoeft het pensioen ook zo hoog niet te zijn. Extra kosten eigen aan ouderdom zijn in het nieuwe stelsel ook ziektekosten. We zitten wat de pensioenen betreft echter wel nog met een overgangsfase. Daarmee wil ik bedoelen dat het uiteraard niet kan zijn dat wie nu gans zijn leven hoge pensioenbijdragen betaald heeft in het nieuwe stelsel plots op 800 euro pensioen zou worden gezet. Die gemaakte beloften en verbintenissen zullen dus nog steeds voldaan moeten worden maar zullen tesamen met de rechthebbenden wel uitsterven. De drie cijfers die ik hier hanteer ook weer niet op vastpinnen en dienen voor nu slechts om een idee geven van waar we mijns inziens uiteindelijk ongeveer zouden moeten uitkomen.

Het systeem van elektronische sociocheques zou erop neerkomen dat de SZ uit sociaal oogmerk voor een stuk hetzelfde gaat doen als wat banken nu ook doen maar dan puur voor de poen. Er zitten nog wat voordelen aan verbonden. Zo kunnen de zaken bvb. zo geregeld worden dat de sociocheques enkel in onze eigen economie uitgegeven kunnen worden ( zoals nu ook reeds het geval is met maaltijdcheques trouwens). Voor gepensioneerden die bvb naar het zuiden willen trekken moet hierin dan wel een uitzonderingsregeling voorzien worden. We kunnen de zaken ook zo regelen dat de sociocheques niet gebruikt kunnen worden om te gokken of eventueel zelfs om tabak of alcohol te kopen. Net zoals maaltijdcheques kunnen zij bovendien ook niet uit de muur gehaald worden in cash. Het gaat om een volledig elektronisch betaalmiddel en er bvb. drugs mee kopen zal ook lastig worden. Belangrijk is ook dat de SZ een niet onaanzienlijke buffer opbouwt in de cheques die niet onmiddelijk worden verzilverd maar worden opgespaard. De burger krijgt eigenlijk enkel een volmacht op een bepaald kapitaal op een centrale rekening maar de valuta die die volmacht dekt blijft op die rekening staan tot die effectief ergens uitgegeven wordt. Met deze buffer kan aan risicoloze beleggingen gedaan worden. Om te beveiligen tegen inflatie of bvb een crash van de euro kan een deel in goud en vreemde valuta omgezet worden. Wat ook nog mogelijk is is om er burgers sociale leningen uit te geven voor de aankoop van een eerste huis bvb. Dit is wel degelijk risicoloos want het huis kan bij niet terugbetaling steeds aangeslagen en verkocht worden. Er zijn nog tal van mogelijkheden en het basisinkomenfonds kan in latere instantie zelfs een instrumentale hefboom worden om andere overheidsfinanciën ook terug gezond te gaan maken. Men kan bvb. aan staatsschuldsanering gaan doen. D.w.z. dat de staat eigenlijk gaat lenen aan zichzelf aan een interessantere rentevoet ( Vooral voor oudere leningen met een hoge rentevoet). Een bepaalde staatsschuld zou dan in één keer afgelost worden vanuit het basisinkomenfonds en vervolgens daaraan terugbetaald in plaats van aan de externe woeker plegende schuldeiser. Anderzijds schuilt net hierin ook een vette adder onder het gras natuurlijk. Het spreekt vanzelf dat de overheid ook beperkt en bewaakt moet worden hierin en wettelijk of zelfs grondwettelijk zal moeten worden vastgelegd wat ze met deze gelden precies kan doen en wat zeker niet. Wat deze beveiligingsmaatregelen betreft kunnen we ons laten inspireren door de maatregelen die gelden voor de Nederlandse pensioenfondsen en die hun accuraatheid bewezen hebben.

Het verschil met het Vivant basisinkomen

"Genieten van het leven is ons uitgangspunt" lees ik op de Vivant-site. Mja daar is natuurlijk niks verkeerd mee maar ik zie de zaken zo niet in die links populistische termen. Het is de taak van de staat helemaal niet om in genot te voorzien. Dat is het privéterrein van de burger waar de staat van weg moet blijven. Mijn kijk op sociale zekerheid is zoals ik eerder uit de doeken deed in hoofdzaak een correctie die slechts noodzakelijk gemaakt werd door de groten toe te laten om zaken scheef te trekken. Het basisinkomen zoals ik het zie wil eigenlijk een tussenstap zijn tussen ons huidige sociaal stelsel en geen nood aan een sociaal stelsel. Eigenlijk is het een plan om de sociale zekerheid af te bouwen maar op een geleidelijke en gefaseerde, weldoordachte, pragmatische, humane en transparante manier. We transformeren de huidige janboel eerst naar iets eenvoudigs, hanteerbaars en universeels en met één enkele parameter, zijnde het basisinkomen, zoals we bvb. ook de index hebben. En dan gaan we die scheeftrekkers eens aanpakken en gelijklopend daarmee kan de sociale correctie dan worden afgebouwd. Om dat laatste te kunnen doen hebben we dan een eenvoudig instrument om te hanteren in de vorm van één parameter in plaats van te moeten gaan koorddansen in dat huidige SZ circus.

De begroting van het Vivant basisinkomen klopt bovendien niet. Eigenlijk komt het erop neer dat Vivant de actieven eerst zichzelf een basisinkomen laat betalen door een deel van hun loon een andere naam te geven en dat klinkt misschien onaardig maar daar zit het probleem niet want niemand verliest er echt iets bij zo'n naamsverandering en mijn voorstel is wat dit betreft eigenlijk ook een variant hierop.

In totaal begroot Vivant de kost van haar basisinkomen op 109 miljard per jaar. Maar omdat de actieven dat voor zichzelf financieren blijft er, aldus Vivant, daarna dan nog 68 miljard over om te financieren voor een basisinkomen voor de niet actieven en aldus Vivant geeft de overheid nu 73 miljard uit aan uitkeringen en dus is er nog 5 miljard over. Sorry mijnheer Duchâtelet maar deze redenering klopt echt niet.

In 2015 bvb gaf de overheid net geen 20 miljard ( van de 72 miljard) uit aan gezondheidszorg en nog eens 23.5 miljard van die 72 miljard aan de pensioenen (Bron). En wanneer Vivant 68 van de 73 miljard gaat gebruiken om een basisinkomen uit te keren aan de inactieven dan is er nog maar 5 miljard over om die ziektekosten én de hogere pensioenen te financieren en dat gaat dus echt niet lukken.

De Belgische sociale zekerheid revisited - deel 3

Thierry J Wlazlak

Laatst bijgewerkt op 22/10/2019

Net wanneer u onlinedating had opgegeven ...

Afbeelding

Datinggala.com

Allerlei

Survivalisme

English

In de kijker